Co oznacza rozbijanie
Rytuał przejścia potrzebuje czegoś wyraźnego i nieodwracalnego. Słowa można cofnąć, ale rozbitego naczynia już nie, dlatego hałas i odłamki stają się znakiem: przedtem było jedno, a potem jest już coś innego.
Drugie znaczenie ma hałas. W wielu tradycjach wierzono, że głośne dźwięki odpędzają zło, a tłuczone naczynia, petardy, wystrzały i dzwony służyły temu samemu: przejście miało być głośne, a przez to chronione.
Gdzie się z tym spotykamy
- Wieczór przed ślubemW niektórych europejskich tradycjach w przeddzień ślubu tłucze się naczynia, a młoda para wspólnie sprząta odłamki - to ich pierwsze wspólne zadanie.
- Tłuczenie kieliszkaU różnych ludów rozbicie naczynia na weselu oznacza, że nikt już go nie użyje: ta chwila się nie powtórzy.
- Butelka o burtęWodowanie statku zaznacza się rozbiciem butelki - to obrzęd wywodzący się z ofiarnych libacji.
Trzeci przykład najlepiej zachował pierwotną logikę. Dawniej podczas wodowania statku wylewano na pokład wino jako ofiarę, a później zastąpiono to rozbiciem butelki o burtę. Jeśli butelka się nie rozbiła, do dziś uważa się to za zły znak.
Jest też codzienne wyjaśnienie trwałości tego zwyczaju. Rozbicie czegoś w domu to zwykła przykrość, a uznanie tego za zwiastun szczęścia łagodzi frustrację. Przesąd pozwala nadać drobnej stracie inne znaczenie.
Widać też, że celowo rozbija się zwykle coś niedrogiego. Rytuał wymaga nieodwracalności, ale nie finansowej ruiny, dlatego wybiera się starą zastawę albo przedmiot kupiony specjalnie na tę okazję.
Sama głośność ma również praktyczną stronę. W hałaśliwych obrzędach uczestniczą wszyscy obecni, dzięki czemu wydarzenie staje się wspólne: świadkami nie są tylko zaproszeni goście, lecz cała okolica, która słyszała hałas.
Warto też odróżnić odwrotną sytuację - przesądy dotyczące przypadkowego rozbicia czegoś. Interpretacja zależy od przedmiotu i kultury: w jednym miejscu oznacza szczęście, w innym kłótnię, a gdzie indziej rozstanie. Nie ma jednej zasady nawet w obrębie tego samego kraju.
Doczytaj w aplikacji Miqo
Jeszcze 1 minuta, a na końcu quiz. Znajdziesz go w dziale „Mitologia → Przesądy”
Skieruj tu aparat telefonu, a otworzy się App Store lub Google Play.
Źródła
- Celowe niszczenie przedmiotu jest częścią rytuałów przejścia u wielu ludów i służy nieodwracalnemu zaznaczeniu wydarzenia oraz wywołaniu hałasu
- wodowanie statku z rozbiciem butelki wywodzi się z wcześniejszych ofiarnych libacji