Co pokazują ponowne analizy spraw
Pierwsza płytka zaskakuje najbardziej. Wydaje się niemożliwe, by przyznać się do czegoś, czego się nie zrobiło, ale dane z przeanalizowanych spraw mówią co innego - to najbardziej stabilny wynik w tej dziedzinie.
Trzecia płytka pokazuje, kto jest bardziej podatny na presję. Nastolatki i osoby z zaburzeniami rozwoju częściej się przyznają: trudniej im ocenić odległe konsekwencje i łatwiej uwierzyć, że przyznanie się zakończy to, co dzieje się właśnie teraz.
Jak to się dzieje
Podstawowy schemat to długie przesłuchanie połączone z kategorycznym stwierdzeniem winy. Śledczy mówi, że dowody istnieją i nie ma żadnych wątpliwości, a przyznanie się przedstawia jako sposób na złagodzenie sytuacji. Zaprzeczanie zostaje uznane za bezcelowe.
Po kilku godzinach człowiek staje przed wyborem między dalszym trwaniem w nie do zniesienia sytuacji a jej natychmiastowym zakończeniem. Zmęczenie utrudnia ocenę odległych konsekwencji i część osób wybiera jej zakończenie.
Osobny przypadek to sytuacja, w której człowiek zaczyna wątpić we własną pamięć. Pod wpływem stanowczych stwierdzeń dopuszcza myśl, że mógł to zrobić i tego nie pamiętać, a takie przyznania okazują się szczególnie szczegółowe i przekonujące.
- Przyznanie się zostało nagrane w całości, a nie tylko końcowa zgoda.
- Szczegóły pochodzą od przesłuchiwanego, a nie z sugestii zawartych w pytaniach.
- Zawiera szczegóły, których śledczy nie znali i które później potwierdzili.
- Udokumentowano czas trwania przesłuchania i stan osoby przesłuchiwanej.
- Podczas przesłuchania osoby niepełnoletniej obecny był dorosły przedstawiciel.
Drugi i trzeci punkt to główny sposób odróżnienia prawdziwego przyznania się od przyznania uzyskanego pod presją. Jeśli wszystkie szczegóły padły już w pytaniach, przyznanie się nie wnosi żadnej nowej wiedzy, lecz tylko powtarza wersję śledczych.
Dlatego w wielu krajach wprowadzono obowiązek nagrywania całego przesłuchania. Dzięki temu można zobaczyć, skąd wzięły się szczegóły, co okazało się skuteczniejsze niż zakazywanie konkretnych technik.
Doczytaj w aplikacji Miqo
Jeszcze 1 minuta, a na końcu quiz. Znajdziesz go w dziale „Mroczna historia → Zapomniane zbrodnie”
Skieruj tu aparat telefonu, a otworzy się App Store lub Google Play.
Źródła
- W sprawach przeanalizowanych po badaniach genetycznych fałszywe przyznania się do winy pojawiają się mniej więcej w jednej czwartej przypadków
- ryzyko jest wyższe wśród osób niepełnoletnich i osób z zaburzeniami rozwoju, a pełne nagrywanie przesłuchań uznaje się za główny środek ochronny