Πού βρίσκεται το παράδοξο
Φαντάσου ένα άπειρο δάσος. Όπου κι αν κοιτούσες, αργά ή γρήγορα το βλέμμα σου θα συναντούσε έναν κορμό: όσο πιο μακριά, τόσο μικρότερα θα φαίνονταν τα δέντρα, αλλά θα ήταν περισσότερα. Ένας αδιάκοπος τοίχος από κορμούς θα ήταν αναπόφευκτος.
Το ίδιο θα συνέβαινε και σε ένα άπειρο, αιώνιο Σύμπαν. Τα μακρινά άστρα θα ήταν πιο αμυδρά, αλλά ο αριθμός τους θα αυξανόταν γρηγορότερα απ' όσο θα μειωνόταν η φωτεινότητά τους. Αν τα προσθέταμε όλα, θα παίρναμε έναν ουρανό που θα έλαμπε ομοιόμορφα και έντονα. Τη νύχτα βλέπουμε ακριβώς το αντίθετο, και αυτό χρειάζεται εξήγηση.
Ο ουρανός είναι σκοτεινός επειδή τα μακρινά άστρα είναι πολύ αμυδρά και η σκόνη ανάμεσά τους απορροφά το φως.
Η αμυδρότητα αντισταθμίζεται από τον αριθμό τους, ενώ η σκόνη δεν λύνει το πρόβλημα: απορροφώντας φως επί αιώνες, θα θερμαινόταν και θα έλαμπε και η ίδια. Αυτή την αντίρρηση τη διατύπωσαν ήδη πριν εμφανιστεί η σύγχρονη κοσμολογία.
Η απάντηση είχε να κάνει με τον χρόνο
Το Σύμπαν έχει ηλικία και το φως δεν διαδίδεται ακαριαία. Άρα βλέπουμε μόνο εκείνο το τμήμα του από το οποίο το φως πρόλαβε να φτάσει μέχρι εμάς. Πιο μακριά υπάρχουν άστρα, αλλά η εικόνα τους δεν έχει φτάσει ακόμη.
Το σκοτάδι του νυχτερινού ουρανού είναι άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι το Σύμπαν είχε αρχή. Διαφορετικά, ολόκληρος ο ουρανός θα έλαμπε.
Συμβάλλει και η διαστολή. Το φως από πολύ μακρινές πηγές τεντώνεται στη διαδρομή του και μετατοπίζεται σε μήκη κύματος αόρατα στο μάτι. Μέρος της ακτινοβολίας του πρώιμου Σύμπαντος φτάνει πράγματι σε εμάς από παντού, μόνο που δεν είναι ορατό φως αλλά ασθενής ραδιοεκπομπή.
Το αποτέλεσμα είναι όμορφο: ο ουρανός πράγματι λάμπει ομοιόμορφα προς όλες τις κατευθύνσεις, όπως προέβλεπε το παράδοξο. Απλώς αυτή τη λάμψη δεν τη βλέπουμε με τα μάτια αλλά με όργανα, και έχει ψυχρανθεί σε λίγους βαθμούς πάνω από το απόλυτο μηδέν.
Γιατί έχει σημασία αυτό το ερώτημα
Το ερώτημα τέθηκε αιώνες πριν υπάρξουν τηλεσκόπια αρκετά ισχυρά για να το διερευνήσουν και έδειχνε ότι κάτι δεν ταίριαζε με την εικόνα ενός αιώνιου, αμετάβλητου Σύμπαντος. Μια παρατήρηση διαθέσιμη σε κάθε άνθρωπο τη νύχτα έγινε επιχείρημα υπέρ του ότι ο κόσμος είχε αρχή.
Διάβασε τη συνέχεια στην εφαρμογή Miqo
Ακόμη 1 λεπτό και στο τέλος ένα κουίζ. Θα το βρεις στο «Διάστημα → Η αρχή του σύμπαντος»
Στρέψε εδώ την κάμερα του κινητού για να ανοίξει το App Store ή το Google Play.
Πηγές
- Το ερώτημα είναι γνωστό ως παράδοξο του Όλμπερς και συζητείται από τον 17ο αιώνα. Η σύγχρονη εξήγηση βασίζεται στην πεπερασμένη ηλικία του παρατηρήσιμου Σύμπαντος και στην ερυθρή μετατόπιση της μακρινής ακτινοβολίας