3 กรณีที่รู้จักกันดี
- อาหารกระป๋องผู้คนพยายามหาวิธีเก็บรักษาอาหารให้อยู่ได้นานตามประกาศรางวัลที่ตั้งไว้ เพราะกองทัพต้องมีอาหารเลี้ยงทหารระหว่างการเดินทัพ
- นาฬิกาข้อมือก่อนสงคราม ผู้คนมองว่านาฬิกาข้อมือเป็นเครื่องประดับของผู้หญิง ในสนามเพลาะ นาฬิกาพกไม่สะดวก สายรัดข้อมือจึงกลายเป็นคำตอบ
- ผ้าอนามัยวัสดุซึมซับสูงถูกผลิตขึ้นเพื่อใช้ทำผ้าพันแผล พยาบาลเริ่มนำไปใช้ในอีกแบบหนึ่ง และหลังสงคราม ผู้ผลิตก็เริ่มผลิตวัสดุนี้เป็นผ้าอนามัย
กรณีที่สองแสดงให้เห็นกลไกนี้ได้ชัดกว่ากรณีอื่น เรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวกับการประดิษฐ์ขึ้นใหม่ เพราะนาฬิกาข้อมือมีอยู่แล้ว แต่สงครามทำให้สิ่งที่เคยถูกมองว่าไม่เหมาะสมกลายเป็นสิ่งที่ใช้ได้จริง และหลังจากนั้นก็ไม่มีทางกลับไปเหมือนเดิม
สงครามแทบไม่เคยเป็นผู้ประดิษฐ์สิ่งต่างๆ แต่มันขจัดข้อโต้แย้ง ทั้งความเคยชิน ความเหมาะสม และราคา จึงทำให้ภายในเวลาไม่กี่ปีเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ในเวลาปกติอาจต้องใช้เวลาหลายสิบปี
มีอะไรอีกที่แพร่หลายแบบเดียวกัน
เทปกาวเสริมแรงถูกผลิตขึ้นเพื่อปิดผนึกกล่องกระสุนและให้ทนฝนได้ หลังสงคราม ช่างก่อสร้างนำมันกลับไปใช้ที่บ้าน และมันก็กลายเป็นของที่มีอยู่ในร้านอุปกรณ์ช่างทุกแห่ง
ถุงชาแพร่หลายขึ้นในฐานะวิธีแบ่งเสิร์ฟได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องใช้กาน้ำชา เตาไมโครเวฟพัฒนาต่อยอดมาจากเทคโนโลยีเรดาร์ ส่วนกาวแห้งเร็วเกิดจากความพยายามสร้างศูนย์เล็งแบบใส
ยังมีตัวอย่างในทางกลับกันที่ผู้คนพูดถึงน้อยกว่า หลายสิ่งกลับล่าช้าออกไป: งานพัฒนาสำหรับพลเรือนถูกระงับ การผลิตถูกเปลี่ยนไปทำอย่างอื่น และหลายสาขาต้องหยุดนิ่งอยู่นานหลายปี
นักประวัติศาสตร์ยังเตือนอย่าด่วนสรุปแบบสวยหรูว่าสงครามขับเคลื่อนความก้าวหน้า มีเพียงกลุ่มสาขาแคบๆ ที่แนวรบต้องการเท่านั้นที่เร่งตัวขึ้น ขณะที่ต้นทุนโดยรวมของการเร่งนั้นเทียบไม่ได้เลยกับประโยชน์ที่ได้รับ
เส้นทางในทางกลับกันก็ชวนให้เห็นภาพเช่นกัน วิธีแก้ปัญหาบางอย่างที่คิดขึ้นเพื่อแนวรบไม่เคยหยั่งรากในชีวิตพลเรือนเลย เพราะแพงเกินไป ไม่สะดวกเกินไป หรือไม่มีความจำเป็น สิ่งที่ยังคงอยู่คือสิ่งที่แก้ปัญหาซึ่งมีอยู่แม้ไม่มีสงคราม
ยังมีของอีกประเภทที่เปลี่ยนไปเพราะภาวะขาดแคลน เช่น สิ่งทดแทนกาแฟ มาการีนแทนเนย และบรรจุภัณฑ์กระดาษแทนโลหะ ส่วนหนึ่งของสิ่งทดแทนเหล่านี้หายไปหลังสงคราม แต่อีกส่วนยังคงอยู่เพราะราคาถูกกว่า
สงครามทำอะไรกับสิ่งประดิษฐ์
ควรจำอะไรเกี่ยวกับแนวคิดที่ว่าสงครามขับเคลื่อนความก้าวหน้า
แหล่งอ้างอิง
- การบรรจุกระป๋อง การแพร่หลายของนาฬิกาข้อมือ การผลิตผลิตภัณฑ์สุขอนามัยในระดับอุตสาหกรรม และเทปกาวเสริมแรงล้วนเชื่อมโยงกับความต้องการทางทหาร นักประวัติศาสตร์ชี้ว่าการเร่งตัวนี้เกิดขึ้นกับสาขาจำนวนจำกัด และไม่ได้หมายความว่าความก้าวหน้าโดยรวมจะเร็วขึ้น
ถัดไปในซีรีส์ “สงครามกับสันติภาพ”
ฉบับเต็มบนเว็บไซต์ 2 บทความ และอีก 2 บทความในแอป
