Hoe het ging
De term ontstaat. Artsen beschrijven een onweerstaanbare drang om dingen te stelen die iemand niet nodig heeft en kan betalen.
Warenhuizen ontstaan. Voor het eerst liggen producten open uitgestald en kun je ze aanraken. Het aantal winkeldiefstallen neemt sterk toe.
Er komt een verklaring. Diefstallen door vrouwen uit welgestelde gezinnen worden verklaard als een ziekte, niet als opzet.
Er ontstaat ongelijkheid. Dezelfde diefstal door een arme vrouw blijft een misdrijf. De diagnose is niet voor iedereen beschikbaar.
Deze vierde stap is de belangrijkste kritiek van historici op dit verhaal. De diagnose bood mensen met genoeg geld voor een arts en advocaat een manier om schaamte en een rechtszaak te vermijden.
De verklaringen uit die tijd komen ons tegenwoordig bizar voor. De drang werd in verband gebracht met het vrouwelijk lichaam, flauwvallen en het effect van winkels op de zenuwen - en dat alles werd als geneeskunde gepresenteerd.
Wat we nu weten
De echte stoornis bestaat en is opgenomen in classificaties, maar komt zeer zelden voor - bij een fractie van een procent. Het kenmerk is niet de diefstal zelf, maar dat het voorwerp niet nodig is, voor de persoon geen waarde heeft en vaak later wordt weggegooid of teruggebracht.
De overgrote meerderheid van de winkeldiefstallen heeft hier niets mee te maken. Mensen stelen voor gewin, uit nood of in een opwelling - en dat zijn gewone overtredingen, geen medische aandoening.
Ook wordt benadrukt dat de stoornis gepaard gaat met ernstig lijden. Iemand beleeft geen plezier aan het voorwerp, schaamt zich en verbergt wat er gebeurt vaak jarenlang, zonder hulp te zoeken.
Dit verhaal laat goed zien hoe een medische term een maatschappelijke functie kan vervullen. De diagnose verklaarde wat niet paste bij de opvattingen van die tijd: waarom een welgestelde vrouw iets steelt wat ze kan betalen.
Lees de rest in de Miqo-app
Nog 1 minuut lezen, en aan het eind een quiz. Te vinden onder ‘Misdaad → Vrouwelijke criminelen’
Richt de camera van je telefoon hierop om de App Store of Google Play te openen.
Bronnen
- De term werd aan het begin van de 19e eeuw geïntroduceerd en verspreidde zich met de ontwikkeling van warenhuizen
- historici wijzen op de selectieve toepassing ervan afhankelijk van de sociale positie van de beschuldigde. In moderne classificaties wordt de stoornis beschreven als zeldzaam, met als kenmerkend aspect het ontbreken van praktische waarde van de gestolen voorwerpen