Əl yazısı ekspertizası necə işləyir

Ekspert şəxsiyyəti oxumur, müqayisə edir. Ona mübahisəli sənəd və konkret şəxs tərəfindən yazıldığı əvvəlcədən məlum olan nümunələr lazımdır. Sonra sabit əlamətlər təhlil edilir: maililik, hərflərin bir-birinə bağlılığı, təzyiq, hərəkətlərin ardıcıllığı, hərflərin səciyyəvi sonluqları, ölçülərin nisbəti.

Bu yanaşma insanın hərəkətləri avtomatik təkrarlamasına və onların hamısını eyni anda idarə edə bilməməsinə əsaslanır. Saxtakar adətən hərflərin formasını köçürür, amma tempi və təzyiqi təkrarlaya bilmir: köçürülmüş imza yavaş çəkilir, həqiqi imza isə sürətlə yazılır.

Müqayisənin ciddi məhdudiyyətləri var. Əl yazısı yaşdan, tələskənlikdən, xəstəlikdən, bədən vəziyyətindən, hətta qələmdən asılı olaraq dəyişir. Çoxlu nümunə, imkan daxilində isə eyni dövrə aid nümunələr lazımdır. Ekspert rəyi də mütəxəssis qiymətləndirməsidir və onun etibarlılığı həm ixtisasından, həm də istintaqın versiyasını bilib-bilməməsindən asılıdır.

Bu fikir cəlbedicidir: əl hərəkətləri beyindən gəlir, deməli, onlarda şəxsiyyət də əks olunmalıdır. Bunu yoxlamaq asandır. Bir neçə mütəxəssisə nümunələr verilir, həmin şəxslərin şəxsiyyət sorğularının nəticələri isə ayrıca təqdim olunur və nəticələrin üst-üstə düşüb-düşmədiyinə baxılır. Belə yoxlamalarda uyğunluqlar təsadüfi həddi aşmır.

Əl yazısı üzrə mütəxəssislərin yazan şəxsin cinsini təsadüfdən nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşı müəyyənləşdirməsi, xasiyyət xüsusiyyətlərini isə müəyyənləşdirə bilməməsi də çox şey deyir. Yəni əl yazısında həqiqətən məlumat var, sadəcə vəd edilən məlumat deyil.

Dəqiqlik hissi tanış bir səbəbdən yaranır. Xasiyyət təsvirləri adətən qeyri-müəyyən olur və demək olar ki, hər kəsə uyğun gəlir, insan isə öz həyatından uyğun nümunələri özü seçir. Bürclər və şəxsiyyət tipləri də eyni mexanizmlə işləyir.