Skąd biorą się wypłaty
Każdy dochód skądś pochodzi: ze sprzedaży produktu, świadczenia usługi albo pożyczania pieniędzy. Pierwsze, co robi piramida, to usuwa to pytanie z rozmowy. Zamiast źródła dochodu pokazuje ci wynik: wykres, zrzut ekranu z wypłatą, znajomego, który już odebrał swoje pieniądze.
Źródło jest tylko jedno - wpłaty osób, które dołączyły po tobie. Wypłata pierwszego uczestnika pochodzi z pieniędzy drugiego i trzeciego. Schemat nazwano od nazwiska Charlesa Ponziego: w 1920 roku w Bostonie obiecywał inwestorom szybki zysk na międzynarodowych kuponach pocztowych, ale kupowano ich bardzo niewiele, a starszym inwestorom wypłacano pieniądze nowych.
Pieniądze przychodzą z zewnątrz: ktoś zapłacił za produkt lub usługę. Nowi inwestorzy przyspieszają rozwój, ale bez nich przychód nie znika.
Pieniądze przychodzą od wewnątrz: płacą osoby, które dołączyły później. Zatrzymaj rekrutację, a już przy najbliższej wypłacie nie będzie z czego wypłacać pieniędzy.
Dlatego piramida nie ma słabego kwartału. Ma tylko dwa stany: napływ rośnie albo schematu już nie ma.
Dlaczego krach jest wpisany w konstrukcję
Żeby wypłacać pieniądze wcześniejszym uczestnikom, napływ musi przewyższać wypłaty, a więc każda kolejna grupa uczestników musi być większa od poprzedniej. Jeśli każda osoba przyprowadza 6 osób, w siódmej rundzie potrzeba już kilkudziesięciu tysięcy ludzi, a po kilku kolejnych rundach liczba sięgnie miliardów. Ludzi zabraknie wcześniej niż pieniędzy.
Ilu ludzi potrzeba w każdej kolejnej rundzie, jeśli każda osoba przyprowadza 6 osób
Zwykle nie dochodzi aż tak daleko. Wystarczy, że rekrutacja zwolni: wypłaty zaczynają się opóźniać, ktoś prosi o zwrot wpłaty, wieść się rozchodzi i wszyscy naraz przychodzą po swoje pieniądze. Tak zakończyła się działalność MMM w Rosji w 1994 roku. W Albanii podobne schematy do 1996 roku wciągnęły znaczną część ludności, a po ich załamaniu na początku 1997 roku po kraju rozlały się zamieszki.
Schemat, nie pomiar: tydzień, w którym napływ się zatrzymał - najpierw niewielkie opóźnienia, potem brak wypłat
Dlaczego pierwsi uczestnicy szczerze zapraszają znajomych
Pierwsi uczestnicy naprawdę dostają wypłaty. Nie muszą kłamać: obok ciebie stoi żywa osoba z prawdziwym doświadczeniem i prawdziwymi pieniędzmi. To sprawia, że takie schematy są odporne na ostrzeżenia - nie wierzysz statystykom, ale wierzysz komuś znajomemu. Ta osoba nie jest wspólnikiem, po prostu dołączyła bliżej początku.
Trudniej to rozpoznać, niż się wydaje: wiele takich schematów ma prawdziwy produkt, czasem nawet całkiem dobry. Nie patrz na produkt, tylko na to, skąd uczestnik czerpie dochód: ze sprzedaży zewnętrznym klientom - to handel; z wpłat i obowiązkowych zakupów osób, które przyprowadził - to piramida w przebraniu.
Doczytaj w aplikacji Miqo
Jeszcze 1 minuta, a na końcu quiz. Znajdziesz go w dziale „Przestępczość → Oszustwa”
Skieruj tu aparat telefonu, a otworzy się App Store lub Google Play.
Źródła
- Charles Ponzi, Boston, 1920 rok. Załamanie piramid w Albanii omówiono w dokumencie roboczym MFW (C. Jarvis, 1999)