Müşahidəçilər nəyə baxırlar
Cütlükdən mübahisəli bir məsələni müzakirə etmələri xahiş olunur və söhbət videoya çəkilir. Sonra yazı saniyə-saniyə təhlil edilir: kim nə dedi, üz ifadəsi necə idi, səs tonu necə dəyişdi. Bu zaman münaqişənin məzmunu demək olar ki, önəm daşımır - xoşbəxt cütlüklərin mövzuları bədbəxt cütlüklərinkindən heç fərqlənmir.
Məntiq aydındır. İlk iki üsul hörməti dağıdır, sonrakı ikisi isə razılığa gəlmək imkanının özünü məhv edir. Bunları vərdişə çevirən cütlük artıq zibil üstündə mübahisə etmir: hər söhbət kimin daha pis olduğunu yoxlamağa çevrilir.
İndi isə böyük faizlərə keçək
Bu müşahidələr adətən belə təqdim olunur: tədqiqatçılar qısa söhbətə əsasən boşanmanı təxminən 90% dəqiqliklə proqnozlaşdırıblar. Rəqəm təsirli görünür, amma xüsusi üsulla əldə edilib: düstur sonradan yoxlanıldığı həmin cütlüklərin məlumatları əsasında hazırlanıb.
Beləliklə, artıq məlum olan istənilən məlumatı demək olar ki, mükəmməl təsvir etmək olar, amma yeni cütlüklərdə dəqiqlik xeyli aşağı olur. Bu, dörd əlamətin uydurma olduğu demək deyil: onları başqa tədqiqatçılar da aşkar edirlər. Sadəcə, heç kim konkret cütlüyün taleyini 15 dəqiqəyə əsasən proqnozlaşdıra bilmir.
Dörd əlamət etibarlı şəkildə təsvir olunub, amma onlara əsasən boşanmanı proqnozlaşdırmaq mümkün deyil
Daha yaxşı təsdiqlənən ikinci bir müşahidə də var. Sabit cütlüklərin söhbətlərində hər sancan irada bir neçə isti cavab düşür: zarafat, razılıq, toxunuş və ya gərginliyi azaltmaq cəhdi. Əsas məsələ mübahisələrin olmaması yox, onların daxilindəki nisbətdir.
Məhz buna görə, heç bir sərt ifadənin işlənmədiyi mübahisə sağlamlıq əlaməti deyil. Heç vaxt mübahisə etməyən cütlüklər çox vaxt sadəcə cəhd etməyi dayandırıblar. Fərq səsin yüksəkliyində yox, replikalar arasında hörmətin qalıb-qalmamasındadır.
Mübahisədə münaqişənin mövzusundan daha çox nəyə baxmaq faydalıdır?
Qısa mübahisəyə əsasən cütlüyün gələcəyini etibarlı proqnozlaşdırmaq olar?
Mənbələr
- Dörd dağıdıcı üsul və cütlüklərlə bağlı müşahidələr John Gottmanın 1990-cı illərdəki işlərinə əsaslanır. Boşanmanı proqnozlaşdırmanın iddia edilən dəqiqliyinə dair tənqidlər Richard Heineman və Nicholas Gibb tərəfindən 2010-cu illərdə irəli sürülüb
«Mübahisələr və barışıq» silsiləsində növbəti
Saytda 4 tam məqalə, tətbiqdə daha 4
