ทำไมแรงจูงใจถึงหมดลง

ความรู้สึกนี้หลอกเราได้ วันจันทร์คุณอยากทำทุกอย่างพร้อมกัน แต่พอถึงวันพฤหัสบดีกลับไม่อยากทำอะไรเลย จนรู้สึกเหมือนใช้ทรัพยากรภายในบางอย่างไปหมดตลอดทั้งสัปดาห์ จึงเกิดภาพจำยอดนิยมว่า พลังใจเป็นเหมือนถังที่ค่อยๆ ว่างลงจนหมดเมื่อถึงเย็น

แนวคิดนี้ถูกทดสอบมาหลายครั้ง การทดลองยุคแรกสนับสนุนแนวคิดนี้ คนที่ยับยั้งตัวเองในงานหนึ่งจะทำงานถัดไปได้แย่ลง แต่ในปี 2016 ห้องทดลองมากกว่า 20 แห่งได้ทำการทดลองซ้ำตามระเบียบวิธีเดียวกันที่เผยแพร่ไว้ล่วงหน้า กับคนประมาณ 2,000 คน ผลที่พบใกล้เคียงศูนย์ ข้อถกเถียงยังไม่จบลงอย่างสมบูรณ์ แต่แนวคิดเรื่อง “ถัง” ก็ไม่สามารถอธิบายประเด็นสำคัญได้อีกต่อไป

โดพามีนในระบบรางวัลไม่ได้ตอบสนองต่อความพึงพอใจโดยตัวมันเอง แต่ตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างสิ่งที่คาดไว้กับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง เราเห็นเรื่องนี้ได้จากการบันทึกการทำงานของเซลล์ประสาทเดี่ยวในลิง ตอนแรกเซลล์จะส่งสัญญาณพุ่งขึ้นในจังหวะที่ได้รับรางวัล แต่ทันทีที่รางวัลนั้นคาดเดาได้จากสัญญาณบอกใบ้ การพุ่งขึ้นก็ย้ายไปเกิดที่สัญญาณบอกใบ้แทน ส่วนตัวรางวัลเองแทบไม่เหลือการตอบสนอง