Farklı mitlerin hikâyeleri neden birbirine benziyor

İlk hikâyeyi açıklamak diğerlerinden daha kolay. İnsanlar nehirlerin ve denizlerin yakınlarına yerleşti, seller her yerde yaşandı ve büyük bir felaketin anısı kolayca dünyanın sonunu anlatan bir hikâyeye dönüşebildi. Aynı olaylar, hiçbir ödünç alma olmadan aynı hikâyeleri doğurabilir.

Her iki açıklama da zor olsa da sınanabilir. Ödünç almayı, hikâyenin akışından çıkmayan küçük ayrıntılardaki örtüşmeler gösterir: bir isim, bir sayı ya da tuhaf bir ayrıntı. Buna karşılık bağımsız ortaya çıkışta genel örüntü örtüşürken ayrıntılar tamamen farklıdır.

Bir de üçüncü açıklama var; en sıkıcısı ve belki de en güçlüsü. Hikâyeler, insanlar onları yeniden anlattığı sürece yaşar ve insanlar anlatması kolay olanları yeniden anlatır: Bunların sıralaması açıktır, tek bir ana karakteri ve anlaşılır bir amacı vardır. Diğer bütün biçimler, kayda geçirilecek kadar uzun süre yaşamadı.

Dünyadaki bütün mitlerin tek bir kahraman yolculuğuna dayandığı yönündeki popüler fikir bir uyarı gerektirir. Örüntü o kadar geneldir ki neredeyse her hikâye ona uydurulabilir; uymayan her şey de bir varyant ilan edilir. Çürütülemeyen bir iddia, açıklama olarak zayıftır.

Bu benzerliklerin nasıl bulunduğunu da hatırlamakta fayda var. Araştırmacı benzerlik arar ve neredeyse her zaman bulur; çünkü hikâye sayısı sınırlıdır, mitler ise binlercedir. Bazı benzerlikler, ortak hiçbir neden olmadan, yalnızca aritmetik gereği kaçınılmazdır.