Γιατί επιστρέφουμε στους πρώην

Σε έρευνα με νεαρούς Αμερικανούς ενήλικες, περίπου το 44% είπε ότι είχε τα ξαναβρεί με πρώην τουλάχιστον μία φορά και περίπου οι μισοί ότι έκαναν ξανά σεξ με πρώην μετά τον χωρισμό. Τέτοια ποσοστά δεν εξηγούνται από αδύναμο χαρακτήρα - αφορά πάρα πολλούς ανθρώπους.

Τις σχέσεις που χωρίζουν και τα ξαναβρίσκουν σε κύκλους, οι έρευνες τις ονομάζουν κυκλικές - «μαζί, μετά χώρια». Δεν σε τραβά πίσω ένας μόνο λόγος, αλλά αρκετοί συνηθισμένοι μηχανισμοί - και ενεργοποιούνται μόνοι τους, χωρίς να το αποφασίσεις.

Οι αναμνήσεις έχουν μια ιδιότητα: το συναισθηματικό φορτίο των δυσάρεστων επεισοδίων ξεθωριάζει πιο γρήγορα από εκείνο των ευχάριστων. Μετά από δυο μήνες θυμάσαι εκείνη τη συζήτηση στην κουζίνα, αλλά δεν νιώθεις πια πώς ήταν να στέκεσαι εκεί. Το πώς γελούσε, όμως, το νιώθεις. Αυτή είναι μια μέση τάση, που λειτουργεί αλλιώς σε πραγματικά δύσκολες εμπειρίες, αλλά συχνότερα το παρελθόν επεξεργάζεται προς το θετικό.

Έπειτα η σύγκριση γίνεται άδικη: η επεξεργασμένη εκδοχή του ανθρώπου απέναντι στο σημερινό σου βράδυ. Η ίδια η νοσταλγία, παρεμπιπτόντως, υποχωρεί πιο γρήγορα απ' όσο προβλέπουν οι άνθρωποι εκ των προτέρων - αλλά υποχωρεί κατά κύματα. Κάθε «θα δω απλώς τα stories του» την ανεβάζει σχεδόν στο προηγούμενο επίπεδο.

Μετά τον χωρισμό δεν διαλύεται μόνο ο δεσμός, αλλά και ένα μέρος της περιγραφής του εαυτού σου: χάνονται οι ρόλοι, τα σχέδια για το Σαββατοκύριακο, ο άνθρωπος στον οποίο στέλνεις πρώτα μια είδηση. Ο χωρισμός θολώνει προσωρινά την αίσθηση του εαυτού σου, και η επιστροφή την αποκαθιστά πιο γρήγορα από οτιδήποτε άλλο. Από μέσα σου αυτό διαβάζεται ως «μαζί του είμαι καλύτερα», ενώ έχει γίνει ευκολότερη η επιστροφή στη γνώριμη ρουτίνα.

Λειτουργεί ξεχωριστά και η απρόβλεπτη συμπεριφορά. Όσο εκείνος άλλοτε απαντά κι άλλοτε εξαφανίζεται, η αναμονή κρατά την προσοχή σου πιο έντονα απ' όσο θα την κρατούσε ένα σταθερό «ναι». Γι' αυτό οι πιο κολλητικές σχέσεις συχνά δεν είναι οι πιο ζεστές, αλλά οι πιο ασταθείς.

Παράλληλα, τα κυκλικά ζευγάρια αναφέρουν κατά μέσο όρο μεγαλύτερη αβεβαιότητα στη σχέση και μικρότερη ικανοποίηση από ό,τι τα ζευγάρια χωρίς κύκλους. Η επιστροφή απαλύνει τη νοσταλγία, αλλά από μόνη της δεν διορθώνει αυτό που οδήγησε στον χωρισμό - αν δεν έχει αλλάξει κάτι συγκεκριμένο ανάμεσα στις προσπάθειες.

Η έλξη έρχεται σε επεισόδια, συχνά το βράδυ, και κάθε επεισόδιο έχει μια κορύφωση. Δεν αυξάνεται ασταμάτητα: αν δεν αντιδράσεις με πράξη, η έντασή της πέφτει μόνη της μετά από λίγο. Μια μακριά εκπνοή είναι απλώς ένας τρόπος να περάσεις εκείνη τη στιγμή χωρίς να ανοίξεις τη συνομιλία.