Πόσα χρήματα θα εμπιστευτείς σε έναν άγνωστο

Οι παίκτριες δεν βλέπουν η μία την άλλη και παίζουν μόνο μία φορά. Η δεύτερη δεν δεσμεύεται από τίποτα: μπορεί να κρατήσει τα πάντα, χωρίς καμία συνέπεια. Αν υπολογίσει κανείς αυστηρά το προσωπικό όφελος, η πρώτη δεν θα έπρεπε να δώσει απολύτως τίποτα.

Στην πράξη, όμως, τα πράγματα εξελίσσονται διαφορετικά. Κατά μέσο όρο, η πρώτη δίνει περίπου τα μισά, ενώ η δεύτερη επιστρέφει περίπου το ένα τρίτο από όσα πήρε. Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε δεκάδες χώρες, αν και τα ποσοστά διαφέρουν αισθητά.

Η τρίτη μπάρα είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο επινοήθηκε το παιχνίδι. Δείχνει την απόσταση ανάμεσα στο μοντέλο ενός ανθρώπου που δρα μόνο για το προσωπικό του όφελος και στον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται οι άνθρωποι στην πραγματικότητα, με αληθινά χρήματα.

Ο πιο ισχυρός παράγοντας είναι η δυνατότητα να δεις τη συμπαίκτριά σου ή να μάθεις έστω κάτι γι' αυτήν. Ακόμη και μια φωτογραφία ή μια μικρή κοινή λεπτομέρεια αυξάνει αισθητά το ποσό που δίνεται, παρότι δεν επηρεάζει καθόλου το προσωπικό όφελος.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η χώρα και το κοινωνικό της περιβάλλον. Εκεί όπου το γενικό επίπεδο εμπιστοσύνης είναι υψηλότερο, σύμφωνα με τις έρευνες, οι συμμετέχουσες δίνουν περισσότερα στο παιχνίδι. Η σχέση είναι αισθητή και μεταξύ περιφερειών της ίδιας χώρας.

Μια ξεχωριστή περίπτωση είναι οι προσπάθειες να επηρεαστεί η εμπιστοσύνη με την εισπνοή οξυτοκίνης. Οι πρώτες μελέτες έδωσαν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα, το οποίο διαδόθηκε σε δημοφιλή άρθρα, όμως μεγάλες επαναλήψεις δεν το επιβεβαίωσαν και σήμερα αυτή η ερευνητική κατεύθυνση αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη.

Ένα ακόμη εύρημα αφορά τις προσδοκίες. Το ποσό που επιστρέφεται προβλέπεται καλύτερα όχι από τον χαρακτήρα της δεύτερης παίκτριας, αλλά από το πόσα της δόθηκαν: η γενναιοδωρία εκλαμβάνεται ως σημάδι εμπιστοσύνης και οι άνθρωποι ανταποκρίνονται ανάλογα.

Υπάρχει και μια εκδοχή του παιχνιδιού χωρίς τριπλασιασμό, όπου το να δώσεις δεν αποφέρει κανένα κέρδος. Εκεί οι συμμετέχουσες δίνουν αισθητά λιγότερα, και αυτό είναι μια σημαντική λεπτομέρεια: η εμπιστοσύνη στα πειράματα δεν βασίζεται μόνο στην ελπίδα να πάρεις περισσότερα πίσω, αλλά και στην ίδια τη δυνατότητα αμοιβαίου οφέλους.