Na czym polegał problem
Monety z tamtych czasów wybijano ręcznie, więc ich krawędzie były nierówne. Zrodziło to dochodowy proceder: z monety ścinano lub spiłowywano odrobinę srebra, a potem puszczano ją dalej w obieg - z wyglądu niemal się nie zmieniała.
Pod koniec wieku stało się to klęską. W obiegu było coraz mniej srebra, monety ważyły wyraźnie mniej, niż powinny, a zaufanie do pieniędzy spadało - kraj znalazł się na skraju kryzysu monetarnego.
Rozwiązanie było techniczne: ponownie wybić wszystkie monety maszynowo, z karbowanym rantem. Przy takim rancie od razu widać, że coś zostało ścięte - i proceder tracił sens. Taki rant zachował się na monetach do dziś.
Operacja była ogromna. Stare monety wycofywano i ponownie wybijano w całym kraju, a w okresie wymiany obieg pieniężny działał z dużymi trudnościami.
Część śledcza
Fałszowanie monet uznawano za najcięższe z przestępstw, a kara była odpowiednio surowa. Udowodnienie winy było jednak trudne: potrzebni byli świadkowie, a świadkowie byli wspólnikami.
O ile mniej ważyła pod koniec wieku moneta znajdująca się w obiegu z powodu ścinania metalu - właśnie to skłoniło do całkowitego ponownego wybicia monet
Podszedł do tego metodycznie: werbował informatorów w tawernach, zbierał zeznania, osobiście prowadził setki przesłuchań i doprowadzał do wyroków skazujących, prowadząc sprawy do końca - co było nietypowe jak na urzędnika tamtej epoki.
Najbardziej znane było jego starcie z jednym zręcznym fałszerzem, który sam oskarżał go o łapówkarstwo i kilka razy wymykał się kłopotom. Sprawa trwała latami i zakończyła się wyrokiem.
Przez długi czas do tej części jego biografii podchodzono lekceważąco: uważano, że wielki uczony zmarnował lata na służbę państwową. Dziś ocenia się ją inaczej - jako wielkie zadanie państwowe, które skutecznie rozwiązał.
Czym zajmował się Newton w mennicy?
Po co na monetach pojawiło się karbowanie?
Źródła
- Isaac Newton kierował mennicą od końca XVII wieku
- w tym okresie przeprowadzono całkowite ponowne wybicie monet maszynowo, z karbowanym rantem zaprojektowanym tak, by zapobiegać ścinaniu metalu. Osobiście uczestniczył w śledztwach dotyczących fałszowania monet, w tym w przesłuchaniach i pracy z informatorami
Dalej w serii „Pieniądze w historii”
2 artykuły w całości na stronie, jeszcze 2 w aplikacji
