Yasak kitabı neden popülerleştirir

Asıl işi ikinci adım yapar. Yasak haberi, haber akışına giren ücretsiz bir duyurudur. Çoğu insan, yasaklanan kitapların büyük bölümünden tam da bu haber sayesinde haberdar olur.

Üçüncü adım, özgürlüğün kısıtlanmasına verilen tepkiyle açıklanır. Seçim hakkın elinden alındığında, elinden alınan şey daha çekici hâle gelir - bu, ayrı bir olgu olarak tanımlanmış ve kitaptan mağazadaki ürünlere kadar çok farklı şeyler üzerinde sınanmıştır.

İkinci kutucuk, tablonun bütününü dürüstçe değerlendirmek açısından önemli. Ani yükseliş genellikle kısa sürer: birkaç hafta sonra ilgi azalır. Uzun vadede yasak erişimi yine de kısıtlar, özellikle de kütüphanelerden ve okullardan toplatılmayla desteklendiğinde.

Birkaç yüzyıl boyunca tutulan kilisenin yasaklı kitaplar listesi de benzer şekilde işliyordu: listeye girmek, yazarın tanınmasını sık sık sağlıyordu. Diğer ülkelerdeki yayınevleri, talebi bildikleri için bu kitapları özellikle basıyordu.

Aynı mekanizma yakın tarihte, bir fotoğrafı internetten kaldırma girişiminden doğan bir etkinin adıyla da anıldı: açılan dava, fotoğrafa yayının kendisinin çekebileceğinden kıyaslanamayacak kadar fazla ilgi çekti.

Daha seyrek dile getirilen ters örnekler de var. Duyuru yapılmadan sessizce toplatmak, ses getiren bir yasaktan daha etkili: kitap satıştan ve okul müfredatından öylece kayboluyor, hiçbir ani yükseliş yaşanmıyor.

Bu nedenle sansür araştırmacıları ses getiren yasağı güç göstergesi değil, zayıflık belirtisi sayıyor: içeriğin fark edilmeden kaldırılamadığını gösteriyor.

Bu yalnızca kitaplarda işe yaramıyor. Bir yayını kaldırma, bir belgeyi gizli hâle getirme ya da bir içeriğin yayından çekilmesini sağlama girişimleri, düzenli olarak o içeriği başlangıçta okuyacak olandan onlarca kat daha fazla kişinin haberdar olmasına yol açıyor.