Koloniler nasıl bağımsızlaştı

İlk senaryo hazırlık gerektiriyordu: seçimler, yönetimin devri, memurların eğitilmesi ve sınırların belirlenmesi. Yıllar sürüyordu ama geride işler durumdaki kurumlar bırakıyordu.

Üçüncü senaryo en yıkıcı olanıydı. Savaş veya kriz yüzünden zayıflayan sömürgeci devlet, ne sınırları belirlemeye ne de yönetimi devretmeye vakit bulamadan birkaç ay içinde çekileceğini ilan ediyor ve yeni yönetimler her şeyi bir anda devralıyordu.

İkinci Dünya Savaşı güç dengelerini değiştirdi. Sömürgeci devletler savaştan yoksullaşmış olarak çıktı; koloniler ise insan gücü ve kaynaklarla büyük katkı sunmuş, taleplerde bulunabilecek bir konuma gelmişti. Yeni ortaya çıkan iki süper gücün de sömürge imparatorluklarına sempatisi yoktu.

Hesap da değişti. Toprakları zor kullanarak elde tutmanın maliyeti, getirisini aşmaya başladı ve bazı durumlarda çekilme kararı ideolojik değil, bütçeyle ilgili gerekçelerle alındı.

Ekonomik bağımlılık da çoğu zaman devam etti. Yollar bölgeleri birbirine bağlamak yerine limanlara gidiyordu, üretim bir veya iki ürünün ihracatına göre şekillenmişti ve bütün bunları birkaç yıl içinde yeniden düzenlemek mümkün değildi.

Sonuçların bu kadar farklı olmasının nedeni de buydu. Başlangıç koşulları benzer olan ülkeler büyük ölçüde farklılaştı ve bunun açıklaması tek bir faktör değil, bir dizi etkenin bileşimiydi: sömürgeci devletin çekilme biçimi, geride bıraktığı kurumlar, kaynaklar ve ilk hükümetlerin yaptıkları.