Metod necə dəyişdi
- 1980-ci illərMetod ilk dəfə istintaqda istifadə olunur: həm təqsirkarı ifşa edir, həm də günahsızı ittihamdan azad edir.
- 1990-cı illərMilli profillər bazaları yaradılır və ölkə üzrə müqayisə aparmaq mümkün olur.
- 2000-ci illərHəssaslıq artır: profili artıq yalnız ləkədən deyil, toxunuşdan da əldə etmək olur.
- 2018İş açıq şəcərə bazaları vasitəsilə həll olunur: uyğunluq cinayətkarla deyil, onun uzaq qohumları ilə tapılır.
Sonuncu inkişaf açılmamış işlərə yanaşmanı dəyişdi. Əvvəllər bazada profilin olmaması çıxılmaz vəziyyət demək idi. İndi açıq bazada üçüncü dərəcəli qohumu tapmaq və oradan ailə şəcərəsini quraraq axtarış dairəsini bir neçə nəfərə qədər daraltmaq kifayətdir.
Eyni imkan şəxsi həyatla bağlı mübahisələrə səbəb oldu. İnsanlar məlumatlarını istintaqa kömək etmək üçün deyil, əcdadlarını axtarmaq üçün yükləyirdilər və adətən bu cür istifadəyə razılıq vermirdilər. O vaxtdan giriş qaydaları sərtləşdirilib.
Mənfi tərəfi
İkinci göstərici əsas nəticəni ortaya qoyur. Saxta sübutlar və ya pis niyyət deyil, adi şahid tanıması yanlış məhkumluqların ən çox yayılmış mənbəyi imiş. Halbuki şahidlər adətən öz fikirlərinə çox əmin olurdular.
Metodun özünün də zəif tərəfləri var. Həssaslıq nə qədər yüksəkdirsə, sadəcə əşyaya əvvəllər toxunmuş və ya izi hadisə yerində başqa yerdən köçürülmüş şəxsin profilini əldə etmək bir o qədər asan olur. Bunun istintaqı ciddi şəkildə yanlış istiqamətə apardığı hallar məlumdur.
Burada mühüm fərq var: analiz izin kimə aid olduğunu göstərir, ora necə düşdüyünü yox. İkinci suala adi istintaq cavab verir və bu ikisini bir-biri ilə qarışdırmaq olmaz.
Maddi sübutların saxlanmasına yanaşma da dəyişdi. Köhnə iş 20 il sonra açıla bildiyinə görə, sübutlar daha uzun müddət və daha diqqətlə saxlanılır, bir çox ölkədə isə ağır cinayətlər üzrə məcburi saxlama qaydaları tətbiq olunub.
Başqa bir çətinlik də ortaya çıxdı: köhnə sübutlar çox vaxt bugünkü ehtiyat tədbirləri olmadan saxlanılırdı. Nəticədə arxiv materiallarının bir hissəsi çirklənib və müasir analiz üçün yararsız hala düşüb.
Sonunu Miqo tətbiqində oxu
Oxumağa 1 dəqiqə qalıb, sonda isə test var. «Cinayət → Açılmamış işlər» bölməsində tap
Telefonunun kamerasını bura tut, App Store və ya Google Play açılacaq.
Mənbələr
- Genetik ekspertizadan istifadə edilərək hökmlərə yenidən baxılması göstərdi ki, yanlış məhkumluqların əksəriyyəti şahidlərin səhv tanımasına əsaslanıb
- metodların həssaslığının artması izin köçürülməsi və çirklənməsi riskini yüksəldib