Köylüler her gün ne yerdi

Bu dağılımı açıklamak kolay. Tahıl, birim emek başına en fazla enerjiyi sağlıyor ve depolanabiliyordu; oysa et, süt, yün ya da çekim gücü kaynağı olarak canlıyken daha değerli olan bir hayvanı beslemeyi gerektiriyordu.

Tarihçilerin tahminine göre ekmek ve lapa, toplam kalorinin üçte ikisine kadarını oluşturuyordu. Bu nedenle birçok dilde “ekmek” sözcüğü genel olarak yiyecek anlamında da kullanılıyor.

Yaygın tasvirden bir başka fark da çeşitlilikle ilgili. Bahçeler lahana, şalgam, soğan ve fasulye; ormanlar ise mantar, yaban meyveleri ve yemiş sağlıyordu. Beslenme her zaman tekdüze değildi. Tekdüzelik, erzakların tükendiği kış sonunda ortaya çıkıyordu.

Bu yüzden yıl, bolluk ve kıtlık yaşanan iki yarıya ayrılıyordu. Sonbaharda ilkbahara göre belirgin biçimde daha iyi besleniliyordu; yeni hasattan önceki ilkbahar ayları ise en zor dönemdi ve kaynaklarda da böyle anılıyordu.

Coğrafya da büyük fark yaratıyordu. Denizin bulunduğu yerlerde balık etin yerini alıyor ve her gün yeniyordu. Dağlık bölgelerde temel besinler süt ürünleriydi; daha güneyde ise zeytinyağı ve bakliyat öne çıkıyordu.

Yemeğin nasıl hazırlandığı da önemli bir ayrıntı. Fırın her gün yakılmadığı için ekmek haftada bir ya da daha seyrek pişiriliyor, sıcak yemekler ise tek bir tencerede hazırlanıyordu. Çorbaların bu kadar yaygın olmasının nedeni de buydu: mesele damak zevki değil, tek kap ve tek ateşle idare edebilmekti.

Yeni ürünler de bu tabloyu değiştirdi. Patatesin Avrupa'ya gelişi, birkaç kuşak içinde koca bölgelerin beslenmesini kökten dönüştürdü: aynı alandan daha fazla yiyecek sağlıyor ve bütün kış saklanabiliyordu.