Serial qatilləri niyə illərlə axtarırlar

İş demək olar ki, heç vaxt silsilə qətllər işi kimi başlamır. Bir rayonda cəsəd tapılır, 8 ay sonra qonşu rayonda oxşarı, bir il sonra isə başqa ştatda üçüncüsü. Hər biri ilə ayrı müstəntiq məşğul olur, hərəsinin öz qovluğu, öz vaxt çərçivəsi və daha 20 başqa işi var. Epizodları bir-biri ilə müqayisə edəcək heç kim olmur: bunun üçün hər üçünü eyni anda görən biri lazımdır, amma strukturda çox vaxt belə biri sadəcə yoxdur. Kriminoloqlar buna «əlaqə korluğu» deyirlər.

İkinci maneə ümumi fondur. Açılmamış qətl anomaliya kimi görünmür: onsuz da belə hallar çoxdur. Rayonun statistikasında bir əlavə hadisə heç nə ilə seçilmir və həyəcan təbili çalmağa səbəb yaranmır.

Qurbanlar təsadüfən seçilmir. Daha çox yoxa çıxması gec nəzərə çarpan insanlar olur: daimi ünvanı olmayanlar, evdən qaçmış yeniyetmələr, küçədə çalışan qadınlar. İtkin düşmə barədə məlumat bir günə yox, həftələr sonra verilir. O vaxta qədər iz soyuyur, şahidlər köçüb gedir, onun sonuncu dəfə görüldüyü maşın isə çoxdan yuyulub.

Sonra ikinci tələ başlayır: şübhəli artıq tapılıb, amma qatil kimi tanınmayıb. Seattle yaxınlığında onlarla qadını öldürən Gary Ridgway hələ 80-ci illərin əvvəlində polisin diqqətinə düşmüşdü. Onu dindirmişdilər, 1984-cü ildə poliqarfdan keçirilmişdi, 1987-ci ildə ondan tüpürcək nümunəsi götürülmüşdü. Nümunə 2001-ci ilədək saxlancda qaldı - DNT analizi onu qurbanlarla əlaqələndirəcək qədər dəqiq olana qədər. Bütün bu müddətdə qatil gizlənmirdi, sadəcə yoxlanılmamışdı.

Kinoda psixoloji portret bir söhbətlə artıq adamları siyahıdan çıxarır. Reallıqda isə bir tipi təsvir edir: təxmini yaş, ehtimal olunan iş, vərdişlər. Bu, siyahıda prioritetləri müəyyənləşdirməyə kömək edir, amma demək olar ki, heç vaxt konkret bir insanı göstərmir. Tədqiqatçılar hazır profillərin həqiqətən yaxalanmış qatillərə nə dərəcədə uyğun gəldiyini yoxlayanda, dəqiqliyin eyni materialları oxumuş, xüsusi hazırlığı olmayan insanlarınkından cüzi dərəcədə yüksək olduğu görünürdü. İşlərin açılmasına daha çox darıxdırıcı şeylər kömək edir: məlumat bazasında uyğunluq, vaxtında yoxlanılmış nümunə, yaxınlıqda kəsilmiş parklanma cəriməsi.