Seri katiller neden yıllarca aranır?

Bir soruşturma neredeyse hiç seri cinayet soruşturması olarak başlamaz. Bir ilçede bir ceset bulunur, 8 ay sonra komşu ilçede benzer bir ceset, bir yıl sonra da başka bir eyalette üçüncüsü. Her biriyle ayrı bir soruşturmacı ilgilenir; her birinin kendi dosyası, kendi süreleri ve başka 20 vakası vardır. Vakaları birbiriyle karşılaştıracak kimse yoktur: bunun için üçünü de aynı anda gören biri gerekir, ama kurumda çoğu zaman böyle biri yoktur. Kriminologların bunun için bir adı var: bağlantı körlüğü.

İkinci engel, arka plandaki yoğunluktur. Çözülememiş bir cinayet olağandışı görünmez: zaten çok sayıda vardır. Bir ilçenin istatistiklerinde fazladan bir vaka dikkat çekmez, dolayısıyla alarm vermek için bir neden doğmaz.

Kurbanlar rastgele seçilmez. Daha çok, kayboluşları geç fark edilecek kişiler seçilir: sabit adresi olmayanlar, evden kaçan gençler, sokakta çalışan kadınlar. Kayıp ihbarı bir gün içinde değil, haftalar sonra yapılır. O zamana kadar iz soğumuş, tanıklar dağılmış ve en son içinde görüldüğü araç çoktan yıkanmıştır.

Ardından ikinci tuzak başlar: şüpheli çoktan bulunmuştur ama katil olduğu anlaşılmamıştır. Seattle yakınlarında onlarca kadını öldüren Gary Ridgway, daha 1980'lerin başında polisin dikkatini çekmişti. Sorgulandı, 1984'te poligraf testine girdi, 1987'de kendisinden tükürük örneği alındı. Örnek, DNA analizi onu kurbanlarla ilişkilendirecek kadar kesin sonuç verir hâle gelene dek 2001'e kadar depoda kaldı. Katil bunca zaman saklanmış değildi, sadece incelenmemişti.

Filmlerde psikolojik profil, tek bir görüşmeyle pek çok kişiyi eler. Gerçekte bir tipi tarif eder: yaklaşık yaş, muhtemel meslek, alışkanlıklar. Bu, listedeki öncelikleri belirlemeye yardımcı olur ama neredeyse hiç belirli bir kişiyi göstermez. Araştırmacılar hazır profilleri, gerçekten yakalanmış katillerin özellikleriyle karşılaştırdıklarında, isabet oranı aynı materyalleri okuyan özel eğitim almamış kişilerin oranından ancak biraz daha yüksekti. Vakaları daha sık, sıkıcı şeyler çözer: veri tabanındaki bir eşleşme, zamanında incelenen bir örnek, yakınlarda yazılmış bir park cezası.