Czy samotność jest zaraźliwa

Wieloletnia obserwacja mieszkańców jednego miasta pozwoliła stworzyć mapę powiązań: kto z kim się przyjaźni i kto jest czyim sąsiadem. Okazało się, że poczucie samotności występuje w skupiskach, a nie jest rozproszone przypadkowo.

Powiązanie było widoczne nie tylko wśród bezpośrednich przyjaciół, lecz także o jeden lub dwa kroki dalej w sieci. Z czasem osoby samotne trafiały też na jej obrzeża, a liczba ich relacji malała.

Przenosi się tu nie uczucie, lecz zachowanie. Osoba samotna jest ostrożniejsza, odpowiada krócej i rzadziej zaprasza innych, więc jej rozmówca otrzymuje mniej ciepła niż zwykle, a po pewnym czasie sam zaczyna odczuwać jego brak.

Główny zarzut ma charakter metodologiczny: podobni ludzie częściej się ze sobą przyjaźnią, a wspólne okoliczności, takie jak przeprowadzka, praca czy okolica, wpływają na wszystkich jednocześnie. Oba wyjaśnienia dają taki sam obraz jak przekazywanie samotności.

Ważne, by nie mylić samotności z byciem samemu. Chodzi o subiektywny brak bliskości: można odczuwać go w pełnym ludzi pokoju, a nie odczuwać go, mieszkając samotnie. W badaniach mierzy się właśnie to odczucie, a nie liczbę kontaktów.

Ostrożne sformułowanie brzmi tak: samotność skupia się w sieciach, a część tego skupienia prawdopodobnie wiąże się z wpływem ludzi na siebie. Nie wiadomo, jak duża jest ta część.

Za praktycznie ważne uznano też drugie odkrycie z tego samego badania: samotność silniej utrzymywała się między osobami, które często i blisko ze sobą rozmawiały, niż między przypadkowymi znajomymi. Chodzi więc o najbliższe otoczenie, a nie listę kontaktów.

Praktyczny wniosek nie traci na znaczeniu przez te spory i działa w obie strony. Regularne zainteresowanie osobą, która się oddala, niewiele kosztuje, a na obrzeżu sieci właśnie ono podtrzymuje więź.