Dlaczego na miejscu zbrodni zawsze zostają ślady

Siadasz na kanapie - zostawiasz włókna ubrania i włosy, a zabierasz włókna tapicerki. Przechodzisz po ziemi - zostawiasz odcisk podeszwy, a zabierasz cząsteczki gleby. Bierzesz przedmiot - zostawiasz ślady skóry, a zabierasz mikroskopijne cząsteczki farby lub metalu.

Tę zasadę sformułował francuski kryminalistyk ponad wiek temu i od tamtej pory nic się w niej nie zmieniło. Zmieniła się tylko czułość aparatury: to, co kiedyś było teorią, dziś można rzeczywiście wykryć.

Dlatego kryminalistycy zbierają nie tylko to, co oczywiste. Odkurzają dywan, wycinają próbki tapicerki, zbierają włókna taśmą klejącą i pobierają glebę z obuwia. Żadna z tych rzeczy nie znaczy nic sama w sobie; znaczenie zyskuje dopiero w porównaniu z materiałem z innego miejsca.

Możliwość wtórnego przeniesienia to największy problem współczesnej ekspertyzy. Metody stały się tak czułe, że można wykryć ślady pochodzące od pojedynczych komórek, przez co pytanie o to, jak takie znalezisko się tam dostało, staje się ważniejsze niż sam fakt jego znalezienia.

Z tego wynika jedna zasada: pojedynczy ślad niemal nigdy nie rozstrzyga sprawy. Liczy się całość: kilka różnych rodzajów śladów, które wzajemnie się potwierdzają, oraz wyjaśnienie, jak każdy z nich mógł się tam znaleźć.

Ta zasada może działać także na korzyść obrony. Brak oczekiwanych śladów również jest informacją: jeśli ktoś rzekomo szarpał się w pomieszczeniu, na tej osobie i w pomieszczeniu powinny pozostać wzajemne ślady. Ich brak wymaga wyjaśnienia w takim samym stopniu jak ich obecność.

Warto też rozumieć ograniczenia tej zasady. Mówi ona, że doszło do wymiany, a nie że ślad przetrwał. Włókna odpadają, skóra się ściera, a deszcz spłukuje glebę. Dlatego czas między zdarzeniem a oględzinami ma nie mniejsze znaczenie niż dokładność samych oględzin.