Zašto astronauti postaju viši

Kičma nije jedna celovita kost. Između pršljenova nalaze se diskovi, koji su više od polovine sastavljeni od vode. Dok stojiš, sediš i hodaš, težina tela pritiska ih odozgo i deo tečnosti postepeno izlazi. Uveče je visina malo manja nego ujutru: noću, dok kičma leži bez opterećenja, diskovi ponovo upijaju vodu i šire se. Razlika je oko centimetar do centimetar i po, a obično je ne primetiš.

U bestežinskom stanju tog opterećenja uopšte nema - ni danju ni noću. Diskovi nabubre do granice, a prirodne krivine kičme - udubljenja u donjem delu leđa i vratu - delimično se isprave. Telo se izduži kao struna. NASA navodi povećanje do 3% visine, a skoro celo nastaje tokom prva 2-3 dana u orbiti. To nije rast u uobičajenom smislu: dužina kostiju se ne promeni ni za milimetar.

Izduživanje ne prolazi bez posledica. Mišići i ligamenti koji su godinama držali kičmu u uobičajenom obliku bivaju istegnuti, a nervni korenovi nađu se u neuobičajenom položaju. Zato se mnogi u prvim danima leta žale na tupu bol u donjem delu leđa. To nije povreda: telo je postalo duže nego što je naviklo, a mišići ga drže u novoj geometriji.

Sve se vraća jednako brzo. Posle sletanja vraća se težina tela, diskovi za dan-dva otpuste višak vode i visina ponovo postaje ista. Nešto drugo više zabrinjava: u prvoj godini nakon dugih letova hernija međupršljenskih diskova nalazi se češće nego inače. Posada je malo, uzorci su mali, pa se još raspravlja o tome koliko je tačno rizik veći, ali se sam obrazac dosledno uočava.

Inženjeri to planiraju unapred: ulošci sedišta i svemirska odela prave se s rezervom u dužini, a svemirske letelice imaju ograničenja za visinu članova posade - osoba koja se izduži u orbiti mora da se vrati u isto sedište iz kog je poletela.