ทำไมพลูโตจึงไม่ใช่ดาวเคราะห์อีกต่อไป

ช่วงต้นทศวรรษ 2000 นักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุน้ำแข็งจำนวนมากที่อยู่นอกวงโคจรของดาวเนปจูน เริ่มจากวัตถุขนาดเล็ก ต่อมาพบวัตถุที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ และในที่สุดก็พบวัตถุที่มีมวลมากกว่าพลูโต จึงเห็นชัดว่าต้องเลือกว่าจะให้วัตถุนั้นเป็นดาวเคราะห์ด้วย หรือปรับให้ชัดเจนว่าอะไรจึงจะเรียกว่าดาวเคราะห์

ประเด็นไม่ได้มีแค่เรื่องขนาด พลูโตมีขนาดเล็กกว่าดวงจันทร์ของเรา แต่ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่อื่น นั่นคือพลูโตไม่ได้เคลื่อนที่อยู่เพียงลำพัง วงโคจรของมันอยู่ท่ามกลางวัตถุจำนวนมากในแถบเดียวกัน โดยพลูโตเป็นเพียงวัตถุที่มีชื่อเสียงที่สุดในกลุ่ม ไม่ใช่เจ้าของพื้นที่นั้น

พลูโตมีคุณสมบัติตรงตาม 2 เงื่อนไขแรก แต่ไม่ตรงตามเงื่อนไขที่ 3 เพราะมีวัตถุนับพันที่มีต้นกำเนิดใกล้เคียงกันเคลื่อนที่อยู่รอบๆ จึงมีการจัดวัตถุประเภทนี้ไว้ในหมวดหมู่แยกต่างหาก และพลูโตก็กลายเป็นตัวแทนที่มีชื่อเสียงที่สุดของหมวดนี้

ข้อที่ 3 ถูกวิจารณ์ตั้งแต่ตอนนั้นและยังคงถูกวิจารณ์อยู่ ถ้อยคำนี้ไม่แม่นยำอย่างเคร่งครัด เพราะไม่มีดาวเคราะห์ดวงใดกวาดวงโคจรของตัวเองจนโล่งทั้งหมด ดาวเคราะห์ทุกดวงล้วนมีดวงจันทร์และวัตถุที่โคจรร่วมอยู่ ประเด็นจึงอยู่ที่ระดับความมากน้อย ไม่ใช่ความว่างเปล่าโดยสมบูรณ์

หากไม่มีกฎ รายชื่อดาวเคราะห์ก็จะต้องเพิ่มขึ้นทุกครั้งที่ค้นพบวัตถุขนาดใหญ่อีกดวงนอกดาวเนปจูน และจากการประเมินยังมีวัตถุอยู่อีกไม่น้อย คำนิยามนี้ไม่ได้แก้ปัญหาเรื่องพลูโต แต่แก้ปัญหาว่าควรจัดการกับวัตถุทั้งแถบอย่างไร

ประวัติศาสตร์เรื่องนี้ยังมีประโยชน์อีกอย่าง เพราะเคยเกิดเรื่องคล้ายกันมาก่อนแล้ว ในศตวรรษที่ 19 วัตถุหลายดวงระหว่างดาวอังคารกับดาวพฤหัสบดีก็เคยถูกเรียกว่าดาวเคราะห์ในช่วงแรก แต่หลังจากค้นพบวัตถุใหม่ๆ ก็ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มแยกต่างหาก รายชื่อดาวเคราะห์เคยถูกลดจำนวนลงมาแล้ว