Một lỗi dịch thuật đã thay đổi lịch sử

Tranh luận tập trung vào mức độ ảnh hưởng. Quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân đã được chuẩn bị từ trước và chịu tác động của nhiều hoàn cảnh; vấn đề là liệu bản dịch có phải là sức nặng cuối cùng đặt lên bàn cân hay không.

Ở đây, sự thận trọng là bắt buộc. Chúng ta rất dễ muốn giải thích một sự kiện lớn lao bằng một chi tiết nhỏ, và những cách giải thích như vậy lan truyền dễ hơn các cách giải thích phức tạp, nhưng điều đó không khiến chúng trở nên đúng.

Ngoại giao cũng có một câu chuyện tương tự: một câu nói của một nhà lãnh đạo, khi được dịch thành lời đe dọa trực tiếp, thực ra gần với nghĩa "chúng tôi sẽ sống lâu hơn các bạn" hơn. Sắc thái thay đổi, còn căng thẳng thì gia tăng.

Cũng có những ví dụ vô hại. Bức tượng có sừng của một nhà tiên tri nổi tiếng xuất hiện vì một từ có nghĩa là ánh sáng rực rỡ đã được dịch thành "sừng", và các nghệ sĩ đã khắc họa ông như vậy trong nhiều thế kỷ.

Tất cả những trường hợp này có một điểm chung: lỗi không xuất phát từ việc không biết ngôn ngữ, mà từ việc phải lựa chọn giữa các nghĩa. Người dịch buộc phải chọn một nghĩa, trong khi từ gốc mang nhiều nghĩa, và chính trong lựa chọn đó, một lịch sử mới được hình thành.